Kinderen filosoferen met bewoners van een zorginstelling

Rob van Ruiten


Kinderen filosoferen met bewoners van een zorginstelling
Ik geef nu al een aantal jaren filosofie op basisscholen in Friesland. Met de Bonifatiusschool in Sneek is een goede relatie opgebouwd.
Ik geef bij hen jaarlijks 11 lessen aan groep 7, dit jaar verdeeld over 4 groepen. 8 lessen in een lokaal, 1 les filosoferen over kunst indien mogelijk op locatie, 1 x een denkwandeling in de natuur met denkopdrachten over een bepaald thema en 1 x filosoferen op locatie met bewoners van een zorginstelling. Naast de lessen aan de school zijn er nu initiatieven om te starten met het filosoferen met de kinderen van de BSO van de school aangevuld met kinderen die in het kader van buitenschoolse activiteiten voor filosoferen kiezen.


Het filosoferen in een zorginstelling wil ik hier graag even uitlichten

Kinderen van rond de 10/11 jaar gaan filosoferen met bewoners van een tehuis, van gemiddeld 80/90 jaar.
Een kloof (later bleek er eerder sprake van een brug) van 3 generaties en een leeftijdsverschil van ongeveer 80 jaar.
De kinderen zijn al geoefend in luisteren, naar argumenten vragen, doorvragen om beter te begrijpen, zich inleven in wat de ander beweegt, het formuleren van een gedachte of mening ondersteund door eigen argumenten en veel hebben al de kracht om op basis van overtuigende argumenten van anderen te veranderen van mening.

Ik heb ter voorbereiding van deze activiteit diverse mensen gesproken en veel inzicht gekregen door het lezen van het boekje: “In gesprek met meneer Alzheimer”  van Ard Nieuwenbroek, met daarin o.a. de visie van de Hongaarse psychiater Nagy, met vooral zijn accent op de balans tussen geven en ontvangen. Het boekje van Ard Nieuwenbroek is gericht op dementerenden, maar ook goed te gebruiken in relatie tot het in gesprek gaan met niet dementerende ouderen, vinden Ard en ik.

Ook heb ik nagedacht over:
-  Is poneren illustratief voor deze jeugd en de ouderen en zo ja hoe verschuif ik deze houding naar een actieve luisterhouding. Dus meer concreet, welke werkvormen ga ik hiervoor gebruiken
- Moet ik door versnellen en vertragen een tijd creëren die voor beide groepen hanteerbaar is.

Het is een bijzonder waardevolle filosofieactiviteit gebleken.
We hebben gefilosofeerd in de kring en in kleine groepjes naar aanleiding van stellingen over het thema en praatkaarten die o.a. met 4 tallen
(2x jong en 2x oud) werden onderzocht. Er zijn diverse positieve opbrengsten te benoemen voor zowel de kinderen als voor de ouderen.
De activiteitenbegeleiders van de tehuizen waren unaniem erg enthousiast.

Het gaat wat ver om alle reacties van ouderen en kinderen hier te benoemen maar ik geef een paar voorbeelden.

Mevr. Roosenstein (90 jaar)
'Ik kan de kinderen niet zien, want ik ben geheel blind, maar ik zou niet zeggen dat ik hier in gesprek ben met kinderen van 10 jaar, zo wijs zijn ze.
Het was geen gesprek van oudere naar kind, maar een gesprek van mens tot mens. Een gesprek tussen gelijkwaardige gesprekspartners.
Ik ben zeer verbaasd'.

Tjomme (11 jaar)
'Mijn oma is veel jonger dan deze mensen, maar ik ga toch proberen of ik met haar kan filosoferen, ik denk dat ze dat heel leuk zal vinden'.

Een bewoner noemde dat ze er achter was gekomen dat ze wel meer ervaren was dan de kinderen, maar niet per definitie wijzer.
Het gaat hier niet om je leeftijd maar om de validiteit van je argumenten.
Beide groepen benoemden bovendien hetzelfde fenomeen. Namelijk: “Er wordt vrijwel altijd tegen ons gepraat, vrij weinig met ons, het is fijn om te ervaren dat er naar je wordt geluisterd” Het was echt opvallend dat zowel de kinderen als de ouderen dit zo expliciet hebben genoemd.

Juist door de kenmerkende aspecten van het filosofische gesprek is deze vorm van de dialoog uitstekend geschikt om ouderen en kinderen met elkaar in contact te brengen en bij hen de zelfvalidatie te laten groeien.
Het delen van gedachten en het uiten van diepere gevoelens kun je in deze situatie zien als geven.
En de erkenning daarvan manifesteert zich in de welgemeende aandacht en aanvaarding ervan door de ander.
Je merkt dan dat wat je zegt en vindt er toe doet. Fijn dat ik in deze tijd van verharding en verscherping van de dialoog een instrument in handen heb waarmee ik groepen kan laten ervaren dat het mogelijk is om met  anderen in gesprek te gaan met respect voor de persoon en met het aanvaarden van verschillen.

Ik heb dit nu met verschillende groepen in verschillende verzorgingshuizen georganiseerd. Op basis van mond tot mond reclame heb ik van een aantal tehuizen een vraag ontvangen om ook bij hen dit te gaan organiseren. Er staan nu 3 activiteiten gepland in de maand mei.
Indien er belangstelling voor is ben ik bereid om geheel vrijblijvend mijn ervaringen te delen, zodat deze fijne en waardevolle filosofieactiviteit navolging krijgt.

Hier vindt u nog een artikel van Rob van Ruiten rondom filosoferen tussen ouderen en kinderen.

Rob van Ruiten
Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.
06 25213183

Centrum Kinderfilosofie Nederland, Middelburgseweg 113, 2771 NJ Boskoop, e. info@kinderfilosofie.nl